05/11/2008
Η Πανίδα

Ομάδα Τεκμηρίωσης Πηγή: Νομαρχιακη Αυτοδιοίκηση Σερρών

προεπισκόπηση εκτύπωσης

Η Πανίδα

Εκτός από τα πουλιά, η λίμνη Κερκίνη φιλοξενεί πολλά άλλα ζώα όπως ψάρια, αμφίβια, ερπετά και θηλαστικά, αλλά η τεράστια πλειονότητα της πανίδας εδώ, όπως και αλλού, είναι τα ασπόνδυλα και ειδικά τα έντομα.
Μια πρόσφατη εξελισσόμενη έρευνα απεκάλυψε μέχρι τώρα την παρουσία πάνω από 1.000 είδη εντόμων στην προστατευόμενη περιοχή. Αν και αυτή η έρευνα είναι σε πολύ αρχικά στάδια έχει ήδη δώσει τρία νέα είδη στην επιστήμη και πάνω από 50 νέα είδη για την Ελλάδα. Ο συνολικός αριθμός ειδών εντόμων που υπάρχουν στα όρια της προστατευόμενης περιοχής είναι πιθανόν περισσότερος από 4.000.

Από όλα τα έντομα που υπάρχουν, τα 120 είδη πεταλούδες eivai αυτά που περισσότερο παρατηρούν οι επισκέπτες. Σε οποιοδήποτε τμήμα της περιοχής και σε κάθε μήνα του έτους μπορείς να δεις πεταλούδες. Στα μέσα του χειμώνα εμφανίζονται μόνο τις πιο θερμές μέρες αλλά τον υπόλοιπο χρόνο είναι παρούσες σε αφθονία και γοητεύουν με την ομορφιά τους.

Αν είσαι άνθρωπος της νύχτας, τότε περισσότερο από 350 γνωστά είδη νυχτοπεταλούδας θα είναι μία μόνιμη έλξη για σένα. Ο υγρότοπος Κερκίνης μπορεί να περηφανεύτεται για 47 είδη ακριδών και τριζονιών, συμπεριλαμβανομένου το γιγάντιου Saga notoliae, όπως επίσης και πολυάριθμα είδη από λιβελούλες, σκαθάρια, μύγες και πολλές μέλισσες και σφήκες. Έτσι, έχοντας καταμετρηθεί ένας μικρός μόνο αριθμός από τα είδη της περιοχής, ο υγρότοπος Κερκίνης είναι ένας τόπος προς εξερεύνηση για έναν ερασιτέχνη ή έμπειρο εντομολόγο.
Επιπλέον, φιλοξενούνται πολλά ενδιαφέροντα είδη σαρανταποδαρουσών, χιλιοποδαρούσων και αραχνών συμπεριλαμβανομένου του εντυπωσιακού Argiope bruennichi καθώς επίσης και ενός είδους σκορπιού.

Ο υγρότοπος έχει άφθονα ψάρια, και υπάρχουν σημαντικά αλιεύματα στη λίμνη όπως και το ποτάμι κατάντη του φράγματος. Συνολικά 31 είδη ψαριών απαντούν στην περιοχή της λίμνης και το μέγεθος τους κυμαίνεται από το πολύ μικρό κουνουπόψαρσ μέχρι τον τεράστιο γουλισνό. Ο απόλυτος αριθμός ψαριών, αν και τα περισσότερα δεν είναι ορατά και γι αυτά το λόγο δεν μπορούν να εκτιμηθούν, είναι τεράστιος και αυτός ακριβώς είναι ο λόγος ύπαρξης μεγάλου αριθμού ψαροφάγων πουλιών που διαβιούν εδώ και έχουν κάνβι τον υγροτοπο αυτό τόσο γνωστό,

Ως υγρότοπος η λίμνη Κερκίνη υποστηρίζει ένα τεράστιο πληθυσμό αμφίβιων, και αν η χορωδία του βατράχου είναι μουσική στα αυτιά σας τότε επιλέξατε το σωστό μέρος να επισκεφτείτε. Με 8 είδη βατράχων και Φρύνων, συμπεριλαμβανομένου του ελκυστικού πρασινόφρυνου και του σπάνιου πηλοβάτη, η χορωδία είναι πολυποίκιλη πολλές φορές. Άλλα είδη είναι επίσης η κιτρινομπομπίνα, ο δενδροβάτραχος, ο ελληνικός βάτραχος και η σαλαμάνδρα.

Τα ερπετά επίσης τα καταφέρνουν αρκετά καλά στο φυσικό περιβάλλον ενός υγροτόπου και καθώς στην προστατευόμενη περιοχή υπάρχουν πολλά χερσαία περιβάλλοντα τα ερπετά αντιπροσωπεύονται σε ικανοποιητικό βαθμό, Δύο είδη χελώνας, η γραικοχελώνα και η ονυχοχελώνα είναι πολύ κοινά εδώ. Είναι πολύ εύκολο να τα βρεις όπως περιπλανώνται στους χαμηλούς πρόποδες και των δύο βουνών. Οι ποικίλες υδάτινες συγκεντρώσεις και τα ρέματα, φιλοξενούν τόσο την ποταμοχελώνα όσο και τη βαλτοχελώνα.
Δέκα είδη σαύρας υπάρχουν συμπεριλαμβανομένου του συμπαθέστατου σαμιαμιδιού το οποίο μπορούμε να συναντήσουμε μετά το βράδυ στους τοίχους πολλών κτιρίων, και οι όμορφες τρανόσαυρα και πρασινόσαυρα. Μια ακόμη εντυπωσιακή σαύρα αρκετά μεγάλη σε μέγεθος αλλά αργή και τελείως άκακη είναι η φιδόσαυρα, η οποία όπως υπονοεί το όνομα της μοιάζει με φίδι και δεν έχει πόδια αν και είναι σαύρα.
Ανάμεσα στα 12 είδη φιδιών που ζούνε εδώ το πιο ασυνήθιστο και δελεαστικό είναι χωρίς αμφιβολία το ερημόφιδο (έρυξ). Είναι δύσκολο να αποφασίσεις ποιο από τα άλλα φίδια είναι το πιο εντυπωσιακό. Το αγιόφιδο, ο λαφίτης, το νερόφιδο είναι όλα πανέμορφα επίσης και ο λιγότερο χρωματιστός μαύρος ζαμενής, ωστόσο τα βραβείο παίρνει το λεπτοκαμωμένο και κομψά διακοσμημένο σπιτόφιδο.
Διάφορα είδη φιδιών απαντώνται οπουδήποτε στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένων των δύο νερόφιδων, στα οποία αρέσει τόσο το νερό όσο και τα ψάρια και τα βατράχια με τα οποία τρέφονται.

Από όλα τα σπονδυλωτά που ζούνε εδώ, τα άγρια θηλαστικά eivai τα πιο σπάνια. Οστόσο, αν περπατάς αργά και προσεκτικά μπορεί να προσέξεις κάποια από αυτά. Στις αναδασώσεις πεϋκης ψηλά στα βουνά υπάρχουν οι σκίουροι οι οποίοι είναι χάρμα οφθαλμών να τους παρατηρείς και ακόμη μπορεί να έχεις τη τύχη να δεις ζαρκάδια, αλεπούδες, και λαγούς, τα δύο τελευταία είναι πιο πιθανό να τα συναντήσεις κοντά στο σούρουπο, όπως επίσης είναι πιθανό να δεις αγριόγατα, αλλά και σκαντζόχοιρους και κουνάβια.
Οι βίδρες χρησιμοποιούν τις υδάτινες συγκεντρώσεις ενώ τα περιττώματα τους και τα ίχνη τους είναι εύκολο να τα εντοπίσεις αν και τα ίδια τα ζώα είναι δύσκολο να τα δεις. Ο αγριόχοιρος επιβιώνει στα βουνά, και μικρές ομάδες λύκων και τσακαλιών υπάρχουν στα βουνά και στα βόρεια της λίμνης, Ένα ακόμη πιο κρυφό και ασυνήθιστο θηλαστικό είναι ο μι κροτυφλο πόντικα ς ο οποίος ζει στη βορειοανατολική πλευρά της λίμνης. Οστόσο, σε απόλυτους αριθμούς είναι οι νυχτερίδες, τα ποντίκια, οι αρουραίοι και οι μυγαλίδες που αποτελούν τη πλειονότητα των άγριων θηλαστικών.
Ως επισκέπτης του υγρότοπου θα θέλεις να δεις το μεγαλύτερο από τα εξημερωμένα θηλαστικά, το νεροβούβαλο. Ο υγρότοπος Κερκίνης με πάνω από 1.000 άτομα, φιλοξενεί το μεγαλύτερο πληθυσμό στην Ελλάδα. Με το αργό τους βάδισμα, την αγάπη τους για τη λάσπη και το νερό και το μεγάλο τους μέγεθος, είναι άριστοι κολυμβητές και το σήμα κατατεθέν στο περιβάλλον του υγρότοπου.

Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι όλα τα ζώα που ζούνε στον υγρότοπο συμβάλουν στη διατήρηση και ισορροπία του περιβάλλοντος, όμως είναι τα πουλιά που προσελκύουν τους περισσότερους επισκέπτες και είναι επίσης εξαιτίας των πουλιών που η περιοχή προστατεύτεται με βάση τη Σύμβαση RAMSAR και τις Οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Οποιαδήποτε στιγμή του χρόνου ο υγρότοπος φιλοξενεί περισσότερα από 10.000 πουλιά. Αργά το καλοκαίρι ο αριθμός αυξάνεται κοντά στα 20.000 με όλους τους μικρούς νεογέννητους κορμοράνους, και το χειμώνα μπορεί να είναι πάνω από 30.000 περισσότερα από τα οποία είναι πάπιες, 18 είδη από τις οποίες μπορούν να παρατηρηθούν εδώ.
Ανάμεσα στις πάπιες που μένουν όλο το χειμώνα ο μικρός αριθμός από κεφαλούδι, φερεντίνι, και βαλτόπαπια είναι αυτά με το μεγαλύτερο ενδιαφέρον για επισκέπτες από τη Δυτική Ευρώπη, ενώ ο μεγάλος αριθμός από καπακλή και τα τεράστια κοπάδια από γκισάρι, πάνω από 10.000 σε ένα κοπάδι, αποτελούν σημαντικά πόλο έλξης. Νωρίς την άνοιξη η λίμνη φιλοξενεί προσωρινά εκατοντάδες σαρσέλες καθώς αυτές κάνουν μία στάση όπως αποδημούν για το βορρά. Εκτός από τις πάπιες, μπορείς να δεις επίσης 3 ή 4 είδη χήνες, ενώ αν ο χειμώνας είναι πιο δριμύς βορειότερα μπορεί να δεις και τα 3 είδη κύκνων της Ευρώπης.

Αλλα χειμερινοί επισκέπτες είναι οι στικταετοί, τα φοινικόπτερα και περιστασιακά γερανοί ή ακόμη και μαύροι πελαργοί. Ωστόσο, οι μαύροι πελαργοί και ο πιο κοινός πελαργός αναπαράγονται εδώ και είναι πιο εύκολο να παρατηρηθούν τους θερμότερους μήνες του έτους.
Την άνοιξη και το καλοκαίρι οι στικταετοί είναι απόντες όμως αντικαθίστανται από τους κραυγαετούς που έρχονται εδώ για να αναπαραχθούν.
Άλλοι αετοί που αναπαράγονται εδώ είναι ο χρυσαετός, ο φιδαετός, ο σταυραετός, ο θαλασσαετός οι οποίοι είναι εύκολο να παρατηρηθούν μεταξύ Απριλίου και Ιουλίου/ Αυγούστου.
Ο υγρότοπος είναι άριστος τόπος και για μικρότερα αρπακτικά κατά τη διάρκεια της άνοιξης και νωρίς το καλοκαίρι όπως τσίφτες, διπλοσάινα, σαΐνια και πετρίτες τα οποία αναπαράγονται στην περιοχή και αποτελούν τα πιο κοινά αρπακτικά, ενώ το μαυροκιρκίνεζο και ο μαυροπετρίτης κάνουν αισθητή τη παρουσία τους καθώς περνούν ταξιδεύοντας, συχνά σε μεγάλους αριθμούς,

Ο υγρότοπος είναι φυσικά πολύ γνωστός για τη λαγγόνα και τον αργυροπελεκάνο που αναπαράγονται εδώ και έχουν μόνιμη παρουσία στην περιοχή αλλά και για ένα μεγάλο αριθμό πουλιών που αναπαράγονται σε μικτές αποικίες στο παραποτάμιο δάσος όπως ο λευκοτσικνιάς, ο σταχτοτσικνιάς, ο πορφυροτσικνιάς, ο νυχτοκόρακας, η χουλιαρομύτα, η χαλκόκοτα και σε άλλα μέρη γύρω από τη λίμνη ο μικροτσικνιάς, η σκουφοβουτηχτάρα και το νανοβουτηχτάρι. Η ομορφιά που αυτά τα πουλιά δίνουν στη λίμνη είναι απερίγραπτη και μόνο βλέποντας την θα μπορέσεις να την εκτιμήσεις.

Πέρα από τα αρπακτικά και τα υδρόβια πουλιά η περιοχή του υγροτόπου φιλοξενεί μία θαυμάσια ποικιλία από μικροπούλια, Μελισσοφάγοι, τσαλαπετεινοί και συκοφάγοι γεμίζουν την ύπαιθρο με τα χρώματα τους και το όμορφο τραγούδι τους. Τέσσερα είδη αετομάχων, συμπεριλαμβανομένου του παρδαλοκεφαλά, αναπαράγονται εδώ.
Εφτά ή οκτώ είδη από παπαδίτσες βρίσκονται σε διάφορα μέρη της περιοχής συμπεριλαμβανομένων της σακουλοπαπαδίτσας και του κλείδωνα. Μια ποικιλία από τσιριβάκους όπως ο κοκκινοτσιροβάκος, ο ψαλτοτσιριβάκος, η λιοστριτσίδα, και η ωχροστριτσίδα μπορούν να παρατηρηθούν σε χαμηλότερους θαμνότοπους ενώ η τσιχλοποταμιδα, η βαλτοπσταμίδα και το ψευταηδόνι με τις φωνές τους διασκεδάζουν τους επισκέπτες της λίμνης.

Σε ολόκληρη την προστατευόμενη περιοχή είναι εύκολο να δει κανείς σιρλοτσίχλονο, αμπελουργό και τσιφτά κοντά στη λίμνη, ενώ ο βλάχος και το βουνοτσίχλονο είναι συνήθως ψηλά στα βουνά,
Αλλα είδη που αξίζει να προσέξει κανείς είναι η ασπροκώλα, ο καλαμοκανάς, το τρυγόνι, τα διάφορα είδη δρυοκολαπτών, ο νανομυγοχάφτης, ο βραχοτσοπανάκος, ο πετροκότσυφας, ο γαλαζοκότσυφας και τα αποδημητικά αγιοπούλια το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Μαΐου.
Τέλος, θα πρέπει να αναφέρουμε ότι το γιδοβύζι και τουλάχιστον ό είδη από κουκουβάγιες θα σου προσφέρουν κάτι μετά τη δύση του ηλίου όταν τα υπόλοιπα πουλιά κοιμούνται. Οι κοινές κουκουβάγιες είναι πολυάριθμες και συχνά θορυβώδεις, μόνιμοι κάτοικοι μέσα και έξω από τα χωριά. Ο γκιώνης αν και όχι μόνιμος κάτοικος, αναπαράγεται εδώ και είναι κοινός στα χωριά. Ο μπούφος είναι επίσης μόνιμος κάτοικος αλλά πιο σπάνιος και χρειάζεται να βγεις το σούρουπο έξω από τα χωριά για να τον παρατηρήσεις .